Từng đặt nhiều kỳ vọng vào chiến lược điện hóa, Honda đang phải đối mặt với khoản lỗ lớn nhất trong lịch sử niêm yết sau những quyết định đầu tư mạnh tay vào xe điện. Diễn biến này phản ánh thách thức mà nhiều hãng xe truyền thống gặp phải khi thị trường EV thay đổi nhanh hơn dự báo.
Trong bối cảnh ngành công nghiệp ô tô toàn cầu bước vào giai đoạn cạnh tranh khốc liệt, Honda đang trải qua một trong những thời điểm khó khăn nhất kể từ khi niêm yết trên thị trường chứng khoán. Hãng xe Nhật Bản ghi nhận khoản lỗ hoạt động lớn, chủ yếu xuất phát từ chi phí tái cơ cấu các dự án xe điện cùng việc điều chỉnh chiến lược đầu tư sau khi nhu cầu thị trường không tăng trưởng như kỳ vọng.
Theo các báo cáo tài chính mới nhất, Honda phải ghi nhận hàng nghìn tỷ yen chi phí liên quan đến mảng xe điện, bao gồm việc cắt giảm giá trị tài sản, điều chỉnh kế hoạch sản xuất và tạm dừng một số dự án quy mô lớn tại Bắc Mỹ. Những khoản chi này khiến kết quả kinh doanh của doanh nghiệp suy giảm đáng kể so với các năm trước.
Sai lầm đến từ việc đánh giá chưa đúng thị trường
Một trong những nguyên nhân được giới phân tích nhắc đến là Honda đã đánh giá chưa đầy đủ tốc độ thay đổi của thị trường xe điện, đặc biệt tại Trung Quốc – quốc gia hiện dẫn đầu thế giới về doanh số EV.
Trong vài năm qua, các hãng xe Trung Quốc liên tục rút ngắn chu kỳ phát triển sản phẩm, đầu tư mạnh vào phần mềm, trí tuệ nhân tạo và công nghệ hỗ trợ lái. Điều này tạo ra khoảng cách đáng kể với nhiều nhà sản xuất ô tô truyền thống vốn quen với quy trình phát triển sản phẩm kéo dài.
Honda thừa nhận doanh số xe điện của hãng tại Trung Quốc vẫn còn khá khiêm tốn so với quy mô toàn thị trường. Dù đã tung ra nhiều mẫu xe mới, lượng tiêu thụ chưa đạt kỳ vọng, khiến các khoản đầu tư ban đầu không mang lại hiệu quả tương xứng.
Trước áp lực tài chính, Honda đã lựa chọn điều chỉnh kế hoạch điện hóa thay vì tiếp tục đầu tư với tốc độ như trước.
Doanh nghiệp quyết định thu hẹp một số mục tiêu phát triển xe điện, đồng thời tạm dừng dự án sản xuất xe điện và pin trị giá hàng chục tỷ USD tại Canada. Song song đó, hãng cũng xem xét lại lộ trình chuyển đổi nhằm cân bằng giữa xe điện, xe hybrid và các dòng xe sử dụng động cơ đốt trong có mức phát thải thấp hơn.
Động thái này cho thấy Honda đang ưu tiên bảo toàn nguồn lực tài chính trong bối cảnh thị trường xe điện toàn cầu vẫn còn nhiều biến động.
Trong khi mảng ô tô gặp khó, hoạt động kinh doanh xe máy vẫn duy trì đà tăng trưởng tích cực và trở thành nguồn thu quan trọng của Honda.
Doanh số tại các thị trường như Ấn Độ và Brazil tăng mạnh giúp mảng xe máy đạt lợi nhuận cao, bù đắp phần nào những tổn thất từ hoạt động xe điện. Đây tiếp tục được xem là lợi thế lớn của Honda khi hãng vẫn giữ vị trí hàng đầu trong lĩnh vực xe hai bánh tại nhiều quốc gia đang phát triển.
Tuy nhiên, các chuyên gia cũng cảnh báo rằng ngay cả thị trường xe máy cũng đang bước vào quá trình điện hóa nhanh chóng. Điều này đồng nghĩa Honda sẽ tiếp tục phải đầu tư lớn để duy trì lợi thế cạnh tranh trong tương lai.
Không chỉ Honda, nhiều hãng xe truyền thống trên thế giới cũng đang phải điều chỉnh chiến lược xe điện sau giai đoạn đầu tư mạnh.
Việc nhu cầu EV tăng chậm hơn dự báo tại một số thị trường, trong khi các doanh nghiệp Trung Quốc liên tục mở rộng thị phần bằng lợi thế chi phí và công nghệ, khiến cuộc cạnh tranh trở nên khốc liệt hơn bao giờ hết.
Các chuyên gia nhận định cuộc đua xe điện sẽ không còn chỉ phụ thuộc vào khả năng sản xuất ô tô mà còn nằm ở năng lực phát triển phần mềm, hệ sinh thái pin, trí tuệ nhân tạo và dịch vụ kết nối thông minh.
Trường hợp của Honda cho thấy quá trình chuyển đổi sang xe điện không chỉ đòi hỏi nguồn vốn khổng lồ mà còn cần khả năng dự báo chính xác nhu cầu thị trường và tốc độ thay đổi của công nghệ.
Việc đầu tư quá nhanh hoặc quá chậm đều có thể khiến doanh nghiệp phải trả giá bằng chi phí tái cơ cấu lớn, ảnh hưởng trực tiếp đến lợi nhuận và giá trị doanh nghiệp.
Dù vậy, Honda vẫn được đánh giá sở hữu nền tảng tài chính, thương hiệu và mạng lưới toàn cầu đủ mạnh để tiếp tục tái cơ cấu. Trong thời gian tới, chiến lược cân bằng giữa xe hybrid, xe điện và các dòng xe truyền thống nhiều khả năng sẽ giúp hãng giảm áp lực, đồng thời chuẩn bị cho giai đoạn tăng trưởng mới khi thị trường xe điện bước vào chu kỳ phát triển ổn định hơn.
Hoàng Học
