Dù chênh lệch giá vàng trong nước, thế giới đã kéo giảm đáng kể, song kênh đầu tư vàng ngày càng bị loại khỏi danh mục của nhiều nhà đầu tư cá nhân và các quỹ đầu tư. Nhiều người đặt câu hỏi Ngân hàng Nhà nước có nên tiếp tục bán vàng bình ổn giá nữa hay không?
Nên để thị trường vàng vận hành theo đúng quy luật cung cầu
Cách đây hơn 4 tháng, khi chưa tổ chức đấu thầu vàng miếng và bán vàng miếng cho người dân thông qua Công ty SJC cùng các ngân hàng quốc doanh, giá vàng miếng SJC có lúc “vượt mặt” giá vàng thế giới gần 20 triệu đồng/lượng. Nhưng hiện tại, khoảng cách đã được thu hẹp chỉ còn khoảng 4-5 triệu đồng/lượng.
Tại buổi làm việc giữa NHNN với các chuyên gia kinh tế liên quan đến chính sách quản lý thị trường vàng mới đây, các chuyên gia cho rằng, dù chính sách bán vàng bình ổn bước đầu thành công nhưng cần phải sớm chấm dứt hình thức can thiệp này. Để đáp ứng được đầy đủ nhu cầu thì sẽ phải nhập khẩu vàng, từ đó tiêu tốn nguồn lực ngoại tệ và ảnh hưởng dự trữ ngoại hối nhà nước.
“Trong bối cảnh nền kinh tế hội nhập, nhập khẩu suýt soát 400 tỷ USD/năm, không thể coi vàng là ưu tiên khi mà còn nhiều mặt hàng thiết yếu khác trong nền kinh tế”, TS. Trương Văn Phước, nguyên Chủ tịch Ủy ban Giám sát tài chính Quốc gia cho hay.
Đồng thời nhấn mạnh, NHNN không nên can thiệp hành chính mãi vào thị trường vàng. Đã đến lúc, cần để thị trường vàng vận hành theo đúng quy luật của nó. NHNN ở đằng sau giám sát, nếu thị trường có động thái bất thường thì tham gia điều chỉnh như thời gian vừa qua.
“Khả năng tình trạng vàng loạn sóng tăng giá như trước đây sẽ không còn nữa, ít nhất trong 6 tháng tiếp theo, thị trường vàng miếng sẽ ổn định, chỉ tăng giảm theo giá vàng thế giới và sẽ không bị chênh lệch quá lớn như trước “, chuyên gia vàng Trần Duy Phương nhận định.
Trong khi đó, chuyên gia kinh tế, TS. Nguyễn Trí Hiếu phân tích, vàng miếng vẫn luôn là một nơi trú ẩn an toàn khi người dân muốn tích trữ tài sản. Vì thế, những quy định mà các ngân hàng đang đặt ra đều gây những khó khăn nhất định cho người mua vàng, có thể khiến nhiều người cho rằng nhà quản lý không muốn bán. “Nếu giá vàng có giảm xuống 50 triệu đồng/lượng mà người dân khó mua thì cũng không có nghĩa lý gì nhiều”, ông Hiếu nói.
Do đó, theo ông Hiếu, nếu không giải quyết vấn đề vàng nguyên liệu thì hoạt động mua bán vàng ở “chợ đen” sẽ vẫn diễn ra, và đẩy rủi ro về phía người dân vì chất lượng không được giám sát.
“Không có quy định nào cấm người dân được mua vàng số lượng lớn, miễn là thực hiện đúng quy định về phòng chống rửa tiền. Đã đến lúc cần hạn chế tối đa việc kinh doanh và giao dịch vàng qua hệ thống ngân hàng thương mại. Buông những thứ thuộc về thị trường và siết những thứ thuộc về ngân hàng”, ông Hiếu nêu quan điểm.
Kênh đầu tư vàng ngày càng kém hấp dẫn
Giá vàng thế giới hiện tăng khoảng 17%, trong khi giá vàng miếng SJC chỉ tăng 7%. Bất chấp triển vọng lạc quan của giá vàng thế giới, kênh đầu tư vàng tại Việt Nam ngày càng giảm sức nóng, chủ yếu do các chính sách quản lý thị trường vàng gần đây của NHNN. Không những thế, mới đây, TP.HCM còn thành lập tổ công tác đảm bảo an ninh thị trường vàng, siết chặt thêm quản lý hoạt động mua bán vàng.
Nhìn vào diễn biến giá vàng SJC trong vòng 1 tháng qua hầu như không có sự rung lắc liên tục. Diễn biến này thực tế đã xuất hiện kể từ thời điểm một tuần sau khi 4 ngân hàng quốc doanh bán vàng trực tiếp cho dân. Thế nhưng, việc mua vàng không hề dễ dàng. Nhiều đơn vị kinh doanh vàng luôn thông báo trong tình trạng: “Hết hàng”.
Đáng chú ý, một số tiêu chí dành cho khách mua vàng online tiếp tục được đưa ra. Đơn cử như trong thông báo mới nhất, Vietcombank cho biết áp dụng thêm chính sách với khách hàng đăng ký mua vàng miếng SJC trực tuyến. Theo đó, người dân muốn đăng ký mua vàng trực tuyến tại nhà băng này phải có tài khoản thanh toán mở tại Vietcombank và đang hoạt động.
“Thị trường vàng miếng trong nước đang được soi chiếu chặt chẽ trong chương trình bình ổn giá. Đây là lý do khiến nhà đầu tư phải cẩn trọng”, ông Nguyễn Minh Tuấn, CEO AFA Capital đánh giá, và cho biết, thời điểm hiện tại, dựa trên tính toán những tác động từ việc can thiệp của NHNN, AFA Capital đã giảm tỷ trọng của tất cả các nhà đầu tư vào vàng.
Theo chuyên gia, giải pháp tình thế trong trường hợp NHNN vẫn quyết định tham gia bình ổn, thì nên mở rộng đối tượng bán vàng. Thay vì chỉ 4 ngân hàng thương mại nhà nước và Công ty SJC như hiện nay, cần cho phép nhiều ngân hàng khác cùng tham gia bán vàng. Những nhà băng này có thể được mua vàng từ NHNN để bán ra, góp phần đáp ứng nhu cầu mua vàng của người dân.
Về lâu dài, cần xem xét bỏ độc quyền vàng miếng SJC và cho nhập vàng nguyên liệu dựa trên nhu cầu của các doanh nghiệp. Có thể cấp quota cho doanh nghiệp nhập vàng nguyên liệu hoặc NHNN trực tiếp đứng ra nhập khẩu, sau đó phân phối lại.
“Cùng với đó, các ngân hàng và các doanh nghiệp bán vàng cần minh bạch số lượng mua bán với NHNN. Khi có dữ liệu chuẩn về cung cầu thị trường, cơ quan này sẽ đưa ra các chính sách quản lý, mua bán và nhập khẩu nguyên liệu phù hợp. Từ đó, cung cầu vàng trên thị trường được cân bằng”, chuyên gia kinh tế Đinh Trọng Thịnh cho hay.
