Ngày 24/7 tại Hà Nội, Hiệp hội Phát triển Công nghiệp Văn hóa Việt Nam (VCIDA) chính thức ra mắt Ban Nghiên cứu Phát triển Dự án, đánh dấu bước đi mới trong việc thúc đẩy phát triển công nghiệp văn hóa theo hướng chuyên nghiệp, hiện đại. Ban được kỳ vọng sẽ góp phần xây dựng bộ chỉ số công nghiệp văn hóa, lượng hóa tài nguyên văn hóa thành nguồn lực kinh tế và hình thành các mô hình kinh tế sáng tạo có khả năng nhân rộng trên phạm vi cả nước.
Trong bối cảnh Việt Nam đang từng bước xác lập vị thế của công nghiệp văn hóa như một động lực tăng trưởng mới, việc Hiệp hội Phát triển Công nghiệp Văn hóa Việt Nam thành lập Ban Nghiên cứu Phát triển Dự án được xem là bước đi cụ thể nhằm hiện thực hóa các chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước về phát triển văn hóa gắn với phát triển kinh tế.
Ban Nghiên cứu Phát triển Dự án được thành lập theo Quyết định số 13/2026/QĐ-TL ngày 19/6/2026 của Ban Chấp hành Hiệp hội Phát triển Công nghiệp Văn hóa Việt Nam. Đây là đơn vị chuyên môn trực thuộc Hiệp hội, có chức năng nghiên cứu, tham mưu, đề xuất các chương trình, đề án và dự án chiến lược trong lĩnh vực công nghiệp văn hóa. Bà Phạm Hải Yến, Ủy viên Ban Chấp hành Hiệp hội, được bổ nhiệm giữ chức Trưởng Ban.
Hiệp hội Phát triển Công nghiệp Văn hóa Việt Nam được Bộ Nội vụ cấp phép thành lập từ năm 2025, là tổ chức xã hội – nghề nghiệp hoạt động trên phạm vi toàn quốc, quy tụ các doanh nghiệp, tổ chức, chuyên gia, nhà đầu tư và các cá nhân hoạt động trong lĩnh vực văn hóa, nghệ thuật, truyền thông, giáo dục, công nghệ và sáng tạo. Việc hình thành Ban Nghiên cứu Phát triển Dự án được kỳ vọng sẽ tăng cường năng lực nghiên cứu chính sách, phát triển dự án và kết nối các nguồn lực xã hội nhằm thúc đẩy ngành công nghiệp văn hóa phát triển bền vững.
Sự kiện diễn ra trong bối cảnh Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam trong kỷ nguyên mới đã xác định mục tiêu đến năm 2045, các ngành công nghiệp văn hóa và sáng tạo đóng góp khoảng 9% GDP, đồng thời đưa Việt Nam trở thành một trong những quốc gia dẫn đầu ASEAN về chỉ số sức mạnh mềm. Để đạt được mục tiêu này, một trong những yêu cầu quan trọng là xây dựng hệ thống thống kê và bộ chỉ số công nghiệp văn hóa theo chuẩn mực quốc tế nhằm đo lường đầy đủ đóng góp của lĩnh vực này đối với nền kinh tế.
Phát biểu tại lễ ra mắt, Trưởng Ban Nghiên cứu Phát triển Dự án Phạm Hải Yến nhấn mạnh, mục tiêu của Ban là đồng hành cùng cộng đồng sáng tạo để kiến tạo những giá trị mới trên nền tảng di sản văn hóa dân tộc. Theo bà, bên cạnh việc phát triển các dự án cụ thể, Ban sẽ tập trung xây dựng những nền tảng dài hạn cho công nghiệp văn hóa Việt Nam, từ bộ chỉ số quốc gia, số hóa tài nguyên văn hóa đến mã hóa các ngành sản xuất, kinh doanh trong lĩnh vực công nghiệp văn hóa. Đây được xem là những bước đi quan trọng nhằm từng bước đưa công nghiệp văn hóa trở thành một trong những động lực tăng trưởng mới của nền kinh tế Việt Nam trong giai đoạn phát triển tới.
Theo VCIDA, đây cũng là một trong những nhiệm vụ trọng tâm của Ban Nghiên cứu Phát triển Dự án. Ban sẽ tập trung nghiên cứu phương pháp lượng hóa tài nguyên văn hóa thành nguồn lực phát triển, xây dựng các tiêu chí đánh giá dựa trên Hệ thống ngành kinh tế Việt Nam (VSIC), từ đó tạo cơ sở khoa học cho việc hoạch định chính sách, thu hút đầu tư và xây dựng các cơ chế hỗ trợ phù hợp cho các ngành công nghiệp văn hóa.
Để bảo đảm tính chuyên môn, Ban đã thiết lập mạng lưới hợp tác với nhiều đơn vị tư vấn trong và ngoài nước, đồng thời huy động đội ngũ chuyên gia nghiên cứu các mô hình phát triển công nghiệp văn hóa thành công trên thế giới. Song song với đó, các đoàn khảo sát cũng đã được triển khai tại nhiều địa phương thuộc khu vực Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ, nơi sở hữu hệ thống di sản văn hóa phong phú và nhiều di sản được UNESCO ghi danh. Những khảo sát này sẽ là cơ sở để xây dựng các dự án phát triển gắn với đặc trưng văn hóa từng địa phương, hướng đến khai thác hiệu quả giá trị di sản trong phát triển kinh tế.
Một trong những đề án nổi bật đang được Ban nghiên cứu là Liên hoan Quốc tế Nghệ thuật Ánh sáng Hà Nội. Khác với mô hình tổ chức lễ hội truyền thống phụ thuộc nhiều vào ngân sách, đề án được định hướng theo mô hình xã hội hóa toàn diện, kết hợp giữa nghệ thuật, công nghệ và kinh tế đêm để tạo ra chuỗi giá trị kinh tế bền vững.
Theo Ban Nghiên cứu Phát triển Dự án, điểm cốt lõi của mô hình không chỉ nằm ở quy mô tổ chức mà ở khả năng hình thành hệ sinh thái sản phẩm văn hóa có giá trị thương mại. Các cấu phần như tài sản trí tuệ (IP), sản phẩm lưu niệm, dịch vụ trải nghiệm, hoạt động xúc tiến thương mại và các sản phẩm phục vụ kinh tế ban đêm sẽ được thiết kế đồng bộ ngay từ giai đoạn đầu. Qua đó, mô hình có thể tạo nguồn thu độc lập, giảm sự phụ thuộc vào ngân sách nhà nước và trở thành hình mẫu để nghiên cứu, chuyển giao cho các địa phương có điều kiện phù hợp.
Bên cạnh các dự án trọng điểm, Ban cũng xác định bốn hướng công tác ưu tiên gồm tham gia xây dựng Bộ chỉ số Công nghiệp Văn hóa Việt Nam; nghiên cứu và thương mại hóa tài sản trí tuệ từ kho tàng di sản, truyền thuyết dân gian; phối hợp với các chuyên gia trong và ngoài nước xây dựng hệ thống giáo trình, tài liệu học thuật về công nghiệp văn hóa theo chuẩn quốc tế; đồng thời phát triển thư viện số và kho dữ liệu tài sản trí tuệ mở nhằm tạo nền tảng chia sẻ tri thức cho cộng đồng nghiên cứu và doanh nghiệp sáng tạo.
VCIDA cho biết mọi hoạt động của Ban sẽ tuân thủ nguyên tắc độc lập, minh bạch và khách quan. Ban chỉ thực hiện chức năng nghiên cứu, thẩm định và tham mưu; việc quyết định triển khai các dự án thuộc thẩm quyền của Ban Chấp hành Hiệp hội và các cơ quan quản lý nhà nước theo quy định của pháp luật. Đồng thời, cơ chế phòng ngừa xung đột lợi ích cũng được áp dụng ngay từ khi thành lập, theo đó các thành viên không tham gia thẩm định các đề án có liên quan trực tiếp đến lợi ích của cá nhân hoặc tổ chức mà mình đại diện.
Trong 100 ngày đầu hoạt động, Ban Nghiên cứu Phát triển Dự án đặt mục tiêu hoàn thiện ba sản phẩm nền tảng gồm quy chế tổ chức và hoạt động; quy trình tiếp nhận, sàng lọc và đánh giá dự án với bộ tiêu chí công khai; cùng báo cáo rà soát các lĩnh vực, địa bàn ưu tiên để trình Ban Chấp hành Hiệp hội xem xét. Cùng với đó, Ban cũng chính thức mở cơ chế tiếp nhận sáng kiến, đề xuất dự án từ các địa phương, doanh nghiệp, tổ chức và cá nhân trên cả nước nhằm mở rộng mạng lưới hợp tác và thúc đẩy hình thành các dự án công nghiệp văn hóa có giá trị thực tiễn.
Tuyết Ngân – Ngọc Thương
